Thursday, June 30, 2022

एके दिवशी काय झाले !

 एके दिवशी काय झाले !


वाघाची डरकाळी जंगलातील 

इतर वाघांना ऐकू येईनाशी झाली,

वाघ राजा गाय वासरांच्या व  घडाळ्याच्या टीक 

टीकेला भुलला  त्या  मैत्रीत जनतेचा,  

आपल्या सैन्याचा, त्यास विसर पडला, 

जंगलातील इतर वाघांची कुरबुर सुरु झाली 

 सैन्यातील  वाघांना प्रश्न पडला 

आता आपला रक्षणकर्ता राजा कोण?

एवढ्यात एक धीट वाघ पुढे आला  

मित्रानो घाबरू नका ह्यावर बंड हा एकच उपाय 

चला माझ्याबरोबर मी दाखवतो मार्ग,


सेनापती बनून पुकारले त्यांनी वाघांना  

"खरे, सच्चे वाघ" असाल तर  जागे व्हा 

 हे जंगल सोडून या माझ्या मागे,   

त्याच्या  हाकेला होकार देऊन 

आले जंगल सोडून, चाळीस जण   

ओरिसाच्या  जंगलात पोहोचवले सेनापतीने,  

 शब्दास जागून त्यांची योग्य ती बडदास्त

ठेवली.

ह्या जंगलात कमळाने भरलेले 

एक तळे होते त्यातील कमळे पाहून 

वाघ हर्षित झाले आता त्यांची खात्री 

झाली की सेनापती योग्य ठिकाणी 

घेऊन आलाय. त्यांच्या खुशालीचे 

वर्तमान ऐकून एक एक करून 

 चाळीस वाघ जमा झाले.


इथे जंगलच्या राजाला काही सुचेना 

आपली राज गुहा तर्कटपणे सोडून 

कुटुंबीया समवेत  जुन्या स्वगुहेत आला.

घड्याळ व गाय वासरू 

आता राजाचे सांत्वन करू लागले 

पण मनोमनी राजा खिन्न झाला 

मोठ्या गर्वाने वागल्याचा,चुकीचे 

मित्र केल्याचा पश्चाताप झाला,

आता त्याला ध्वज गमविण्याची 

भीती भेडसाऊ लागली 

खोटे अवसान आणून 

कावरा बावरा होऊन तो 

सैन्य गोळा करू लागला 

पण...

"बुंद से गई वो हौद से कैसे आती" 

आता उशीर झाला होता, 

जंगलातील इतर वाघांनी 

आपला नवा नेता निवडला, 

तात्पर्य : 

राज्य चालविताना आपल्या सैन्याचा 

सम्भाळ इतर कोठल्याही संकटापेक्षा महत्वाचा.! 



*ह्या वेड्यावाकड्या विचारांचा खचखोळ वेळोवेळी माझ्या वेड्या समाधानाकरिता कागदावर  उतरवीत गेलो. ह्या ना कविता, ना लेख,ना गोष्टी, ना बाल गीते,मनी जसे आलेमेंदूला जसे दिसले तसे वहीत उतरविले,हा प्रयत्न कुठल्याही वांग्मय प्रकारात शोधूनही सापडणार ना मोडणार.माझा हा टाईमपास आवडल्यास तुमचा टाईमपास करण्यास वाचावे.ह्यात शोध/बोध् घेण्यासारखे काहीही नाही,काही असले अथवा दिसले तर ते माझे abstract सेल्फ portrait असे समजावे.

 




Tuesday, May 17, 2022

तुतारी

 

 शाळेत असताना मराठी चा 

तास माझ्या आवडीचा  सुंदर, आल्हाद दायक, 

स्फुरणदायक विचारांच्या, कविता!

शिकवल्या  जात  व  इतर विषयात लक्ष 

न लागणारा मी ह्या तासाला मात्र एकाग्रतेने 

ऐकत असे, नकळत यां शालेय जीवनातील 

बर्याचशा  कविता आज देखील पाठ आहेत..

आज सकाळी जागा झालो ती ह्या  

केशव सुतांच्या तुतारीने. 


एक तुतारी द्या मज आणुनी

फुंकीन जी मी स्वप्राणाने
भेदुनी टाकीन सारी गगने
दीर्घ तिच्या त्या किंकाळीने,
अशी तुतारी द्या मजलागुनि
जुने जाऊ द्या मरणालागुनि
जाळूनी किंवा पुरुनी टाका
सडत न एका ठायी ठाका
सावध ऐका पुढल्या हाका
खांद्यास चला खांदा भिडवूनी
एक तुतारी द्या मज आणुनी
प्राप्तकाल हा विशाल भूधर

सुंदर लेणी तयात खोदा
निजनामे त्या वरती नोंदा
बसुनी का वाढविता मेदा
विक्रम काही करा चला तर
हल्ला करण्या ह्या दंभावर,
ह्या बंडावर
शुरांनो या त्वरा करा रे

समते चा ध्वज उंच धरा रे
नीती ची द्वाही फिरवा रे
तुतारीच्या या सुरा बरोबर

-- केशवसुत 

Wednesday, May 11, 2022

वेळ

 वेळ, 

ज्याला लागत नाही
ह्याला कधी कोठेही कोणीही प्रवेश
नाकारू शकत नाही,
सांगून ह्याचे येणे
फार क्वचितच,  
मन मानेल तेव्हां
एकाच वेळेस अनेक जागी
फक्त हाच जाऊ शकतो,
ह्याच्या डायरीचा हिशोब
लागणे कठीण, त्याच्या
मनात आले कि तो हजर,
त्याला अनेक रूपे
कुठले रूप घेऊन
तो समोर कधी उभा ठाकेल
आज पर्यंत कोणी सांगू
शकले,
शकणार,

नाही.
त्याला देश
नाही वेश नाही,
रंग रूप तो ठरवेल तेच
तो आपली भेटीची वेळ स्वतः ठरवितो.
एका लाटेत शेकडो,हजारो, लाखो
तो बासरीवाल्या सारखा
एकाच वेळेस घेऊन जातो.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

काल माझ्या प्रिय मित्राची वेळ 
आली व काळाने त्याला नेले.  
वयाच्या १७ व्या वर्षी आमची भेट झाली 
मैत्री खूप दाट होत गेली. एकमेकाला 
रोज भेटल्याशिवाय दिवस सरकत नसे. 
कॉलेज संपले मी नोकरीत गुंतलो 
तो त्याच्या नोकरीत.
पठ्ठ्या प्रेमात पडला व घाईत 
लग्न करून बसला, मग काय 
जाणे येणे फारच कमी झाले.
त्याच्या दोन गोंडस मुलांनी मला
काकाचे नाते न जोडता  मामाच्या नात्याने जोडले.
ह्या नंतर मात्र आम्ही बरेच दुरावलो तो दिल्लीत 
मी बंगळूर असे फिरलो भारत  दर्शन करत राहिलो 
भेटी गाठी आता फारच दुर्मिळ झाल्या.
त्याने कंटाळून जाहिरात क्षेत्र सोडून  दिले 
आता तो पेंटिंगस कडे वळला उत्कृष्ट 
कला त्याला साथ देत होती अचानक 
एक मोठा झटका येऊन त्याची उजवी 
बाजू निकामी झाली. पण जिद्द त्याल स्वस्थ 
बसू देईना डाव्या हाताने पुन्हा 
उजव्या हातावर मात केली व रोज एक 
पेंटिंग हा रतीब त्याने ठेवला तो 

गेल्या वर्षा पर्यंत मग मात्र प्रकृती 
साथ देईनाशी झाली, त्याच्या मूक स्वभावाने 
आता पूर्ण मुके रहाण्याचे ठरवले, 
माझे जाणे माझ्या व्यापानी बंद झाले 
एक मेकाची खुशाली मात्र कळत होती.
नाव मात्र त्याचे होत होते एक उत्ताम 
पेंटर म्हणून माझ्या आनंदास तेव्हढे पुरे होते,
२० वर्षे ह्या न त्या आजारांनी त्याला पिछाडले,
शेवटी काल काळाने त्याला नेला.
सुटला.

*ह्या वेड्यावाकड्या विचारांचा खचखोळ वेळोवेळी माझ्या वेड्या समाधानाकरिता कागदावर  उतरवीत गेलो. ह्या ना कविता, ना लेख,ना गोष्टी, ना बाल गीते,मनी जसे आलेमेंदूला जसे दिसले तसे वहीत उतरविले,हा प्रयत्न कुठल्याही वांग्मय प्रकारात शोधूनही सापडणार ना मोडणार.माझा हा टाईमपास आवडल्यास तुमचा टाईमपास करण्यास वाचावे.ह्यात शोध/बोध् घेण्यासारखे काहीही नाही,काही असले अथवा दिसले तर ते माझे abstract सेल्फ portrait असे समजावे.


   















Saturday, May 7, 2022

तारा

      १९ ७४ साली आमची भेट वरच्या ने

घडवून आणली. अगा जे घडणे मला अशक्य  वाटले 

ते त्याने घडवून आणले. 

आजही मला राहून राहून त्याची कमाल वाटते.

१९७६ ला

पती पत्नीच्या नात्यात बांधले गेलो \

दोन चाकाचा संसार सुरु झाला

.आज अक्षय तृतीयेला ४६ वर्षे पूर्ण होतील..

म्हणतात न तसेच...पण नांद्लो.

वरच्याच्या वरद हस्ताने भरभराटीचे 

पिक मात्र साथ देत गेले. 

संसारातील येणाऱ्या उचक्या पडसे खोकला 

ताप, दोघांनी यशस्वी रित्या झेलले..

आनंदी मात्र आजतागयात  आहोत 

हा तुझा आशीर्वाद कायम राहो.

===============================




  

 


 









Friday, April 1, 2022

आनंद

 

आंनद 

दोन महीने झाले कामात व्यस्त असल्याने 

लिहिण्याकडे दुर्लक्ष झाले. कालच काम संपवलेआणि आज 

लिहावयाचे ठरविले पण काय लिहावयाचे ? प्रश्न पडला एवढ्यात 

२०००सालातील डायरी  नजरेस पडली.  चाळत असताना,

२१ वर्षाने मिळालेल्या वहीत 'एक शब्द' घेऊन 

त्या शब्दाने डोळ्यासमोर येणार्या भावना खरडल्या होत्या 

त्याच उतरवाव्यात असे वाटले.

शब्द : आनंद : म्हणजे

प्रथम माता होण्याचा  

नवजात बाळाचे पहिले रडणे ऐकण्याचा

कळी खुलताना पहाण्याचा

इंद्राधनुष्य पहाण्याचा 

झर्याचा खळखळाट ऐकण्याचा 

पौर्णिमेचा चंद्र प्रतिबिंब पहाण्याचा

अचानकआलेल्या पत्राचा 

दुचाकी सायकल शिकल्याचा

स्वैर विचारांचा 

उत्स्फूर्त सुचलेल्या कवितेचा

खळ खळून हसण्याचा 

बाळ उभे राहिल्याचा 

पांढर्या शुभ्र ढगांचा 

निळ्य आकाशात डोलणाऱ्या पतंगाचा 

शीळ वाजवता आल्यावरचा

उन्हातून आल्यावर पाणी चवीने पिण्याचा

थंड सावलीचा, वार्याच्या झुळूकेचा

घंटेच्या निनादाचा 

पहिल्या कमाईचा 

दुसर्सयाच्गी होण्याचा 

शून्यातून निर्माण करण्याचा

दिवा स्वप्ने  पहाण्याचा

रात्री नंतर पहाट बघण्याचा

सूर्योदय, सूर्यास्त  पहाण्याचा

लाटा किनार्यावर ये जा करताना 

पहिल्या सरीचा 

पक्षांच्या किलबिलीचा 

अंधारात दूर दिवा दिसण्याचा 

चांगल्या वाचनाचा 

चांगल्या संगीताचा 

नवीन कपड्यांचा

दिवाळीतील पणत्या रांगोळीचा

थोडक्यात ...

आनंदी आनद गडे 

जिकडे तिकडे चोहीकडे


आनंद नव वर्षाचा 

गुढीपाडव्याच्या   सर्वांस शुभेच्छा

आनंद पहाण्यास सुरवात करूया  

चला या शुभ दिनीचा हा  संकल्प करूया 


*ह्या वेड्यावाकड्या विचारांचा खचखोळ वेळोवेळी माझ्या वेड्या समाधानाकरिता कागदावर  उतरवीत गेलो. ह्या ना कविता, ना लेख,ना गोष्टी, ना बाल गीते,मनी जसे आलेमेंदूला जसे दिसले तसे वहीत उतरविले,हा प्रयत्न कुठल्याही वांग्मय प्रकारात शोधूनही सापडणार ना मोडणार.माझा हा टाईमपास आवडल्यास तुमचा टाईमपास करण्यास वाचावे.ह्यात शोध/बोध् घेण्यासारखे काहीही नाही,काही असले अथवा दिसले तर ते माझे abstract सेल्फ portrait असे समजावे.



     

  


 



Tuesday, February 8, 2022

पहिले प्रेम



पहिले प्रेम

मी इयत्ता तिसरीत असेन त्तेव्हा तिचा आवाज मी प्रथम ऐकला 

आणि तिथेच माझा छोटासा कलिजा खल्लास झाला

ते देखील ती बाला नजरेस न पडता ! 

गाणे होते " ऐ मेरे दिल कही और चल" (दाग) 

त्यानंतर मी तुझा, तुझ्या आवाजाचा  वेडा झालो 

तो आज तागयात वेडाच राहिलो व मरेपर्यंत वेडा राहीन. 

ह्या गाण्या पाठोपाठ माझ्या ओठावर चिकटलेले शहारे आणणारे  गाणे म्हणजे 

"आयेगा आनेवाला..."(महल). आठवड्यातून एकदा तरी शिट्टी वर न कळत वाजले जाते .

" एका तळ्यात होती ... हे भाव गीत ऐकले कि  मला 

ते  कुरूप बदक कधी पाण्यात स्वतःला  पाहिलं

व त्याचा राजहंस होईल हे ऐकण्यासाठी कान अधीर होत. 

' कल्पवृक्ष कन्येसाठी"... गाणे ऐकले की आजही अंतरमन गहिवरून येते.

अगणित गाणी,अगणित भाव केवळ तुझा कंठ हि करामत करू शकतो.  

भाव गीते, अभंग, सिने गीत. ३५ भाषेतील कुठलेही गाणे ऐका,

तुझ्या दैवी आवाजाने जगाला  भारावून टाकले आहेस.

स्वत: मी दुसऱ्या आवाजात कधीच रमलो नाही, रमणे शक्यही नाही.

तुझ्या स्वराना ऐकून मी तरूणच राहीन.

झाले बहू होतील बहू... तुझ्यासम कोणी होणे नाही.


सहा फेब्रुवारी सकाळी  ८:१२ मिनिटाने तुझा कंठ अबोल झाला.

नुसत्या बातमीने हादरलो. जरी अलीकडे तू गात नव्हतीस.

पोटात कालवा कालव झाली, हृदयाची घालमेल झाली,

मूक होऊन टीव्ही समोर तुला शांत झोपलेले पहात बसलो. 

सायंकाळी  तू पंचतत्वात विलीन होई पर्यंत

नजर हटवली नाही.


तुझ्या  लाखो करोडो चाहत्याचे डोळे मात्र भरून आले.

पहिले प्रेम हेच खरे असे म्हणतात,

तुझ्यावरील माझे  प्रेम अमर राहील.


प्रिय मैत्रीणे तुला चीर शांती लाभो  ही प्रार्थना.  




Wednesday, January 12, 2022

सोन्या

 सोन्या .


रत्नाकर सोहोनी. ( ह्यातील ‘हो वर विशेष जोर देऊन सोन्या नाव सांगत  असे.) 

मी त्याला इतरा सारखा कधीच रतन, रत्न्या, रत्नाकर म्हणून संबोधिले नाही) माझ्यासाठी तो नेहमी सोन्याच राहिला.

 

आमची प्रथम भेट जेजेत.

मी एक वर्ष सायन्स करण्याचा वायफळ प्रयत्न केला आणि  जेजेत आलो.

सोन्या चे व्यक्तिमत्व उठून दिसण्यासारखे,गोरा पान हिरवे घारे डोळे,जन्मतः सोनेरी कुरळे केस ६ उंची, भरदार शरीरयष्टी सहसा कोणीही दुर्ल्क्ष करणे अशक्य असे. एकूण, एक उंचा पुरा देखणा ब्राह्मण. मराठी शाळेत शिकूनही इंग्रजी चांगले  बोलणारा. सोन्या माझ्या पुढे २  वर्ष.  

सोन्याशी माझी ओळख कशी झाली हे पक्के आठवत नाही पण तो माझ्या घरापासून १० मिनिटावरच असलेल्या नावलकर बिल्डींग मध्ये रहायचा, त्यामुळे  बऱ्याच वेळा एका बसचे आंम्ही प्रवासी होतो. मी तसा कमी बोलणारा जरी असलो तरी त्या पहिल्या  वर्षात आमची बस मैत्री तरी पक्की झाली. त्यानंतर मी त्याच्या घरी बऱ्याच वेळा पोहोचलो.

त्या काळात म्हणजे १९६२ साली जे जे कमर्शियलला सर्व चारही वर्गात मुले कमी असल्याने तिथे वर्ग भेद कधीच आड  नाही आला.

सोन्याची व्याख्या करायची झाल्यास मी एका शब्दात करेन. “आत्मविश्वास.” 

त्याच्या एवढा दांडगा आत्मविश्वास आजतागायत मी पाहिला नाही. त्याच्यातल्या आत्मविश्वासाला भीती माहित नव्हती तो ज्या ज्या ठिकाणी नोकरीत होता तेथील प्रत्येक एम डी चे पान त्याच्या शिवाय हलायचे नाही.

सोन्या पास झाल्यावर जगप्रसिद्ध कवी व उत्तम आर्ट डिरेक्टर श्री.अरुण कोलटकरांच्या सोबत कामास लागला व त्यांचा उजवा हात होऊन बसला, तो त्यांच्या शेवटा पर्यंत.  

१९६५ जे जे नंतर माझी सोन्याशी भेट झालीच नाही म्हणायला हरकत नाही.

मी १९६७ ला  पास झाल्यावर एम सी एम मध्ये नोकरीस लागलो व कॉलेज मधील सर्व मित्र दुरावले, कोणाशीच संपर्क राहिला नाही. सोन्याशी देखील नव्हता. 

सोन्यातील बऱ्याच गुणांपैकी एक उत्तम गुण म्हणजे कुणालाही मदत करणे, गरीब, श्रीमंत, काळा,गोरा हे भेद भाव कधीच त्यांनी बाळगले नाहीत. सोन्या त्यावेळेस बरीच एक्झीबिशन ची कामे करत होता  

आमच्या घरातील सोफा फारच खराब झाला होता, माझया ऐकीवात सोन्या फर्निचर देखील करतो आले होते, आमचे बजेटही फारसे नव्हते, मी सोन्याला फोन केला व सोफा करायचा आहे म्हंटले दुसऱ्या दिवशी येऊन त्यांनी मापे घेऊन नवीन डिझाईनचा सोफा सामानाच्या खर्चात करून दिला. हा त्याचा मदत करण्याचा गुण घेण्यासारखा.   

१९७० साली श्री कोलटकर एम सी एम मध्ये नोकरीस लागले. मी त्यांच्या कामातून बोध घेऊ लागलो असतानाच मला  बरोडा, हैद्राबाद, बंगळूर ह्या ऑफसच्या शाखा मधून कामासाठी पाठविले गेले

मी १९७३ साली पुन्हा मुंबईत परतलो. १ एप्रिल१९७३  रोजी सोन्याचे आगमन एजन्सीत झाले व पुन्हा आम्ही भेटलो. त्याच्यात वागण्यात काडीचाही बदल नव्हता.बदल होता पोशाखात.  खादीचा सदरा व पायात कोल्हापुरी एवढाच. एम सी एम मध्य येता क्षणीच  सोन्या सर्वांचा  एम डी पासून ते शिपाया पर्यंत लाडका झाला, तो केवळ त्याच्यातल्या  प्रेमळ स्वभावाने, त्याच्या स्वभावात जग मित्र होण्याचे चुंबक होते. जो कोणी भेटला तो मित्र झालाच समजा. 



सोन्याने ऑपेरा हाउस  सोडून सुमन नगरला जागा घेतली, या नवीन सुमन नगरच्या  घरी फ्यामिली रहाण्यास आल्यवर  मला घेऊन गेला, आम्ही सर्व जेजेतील मित्र त्याच्या नागाव येथील घरी  देखील राहून आलो. मी एक जवळचा मित्र झालो होतो. 

सोन्या एमसीएमला  नोकरीस लागला तेव्हां पासून रोज मला तो स्कूटर वरून पिल्लीयन दोस्त म्हणून ऑफिसला घेऊन यायचा.  आमचा रोजचा मार्ग  ग्रांट रोड ते कोलाबा  पोस्ट ऑफिस, वाटेत खयबर हॉटेल बाहेरील पानवाल्याकडे त्याला दिवसाला लागणाऱ्या पानांची पुडकी घेऊन ऑफिसला पोहचत असू. यात कधीच खंड पडला नाही. 

ह्या काळात सोन्याचे लग्न बिन बोभाटात झाले, आदले दिवशीचा  ब्रह्मचारी दुसरे दिवशी मी त्याच्या पाठी  स्कूटरवर बसताना, “अरण्या काल लग्न केले “ असे काही तरी पुटपुटला,मला ह्या बोलण्यात खरच किती तथ्थ्य असावे,ह्या विचारात ऑफिसला घेऊन आला.आठवड्यातच मी ज्योतीला भेटलो तेव्हांच त्या पुटपुटण्यातील तथ्य जाणवले.

ह्या मैत्रीत मला सोन्या कडून बरेच काही शिकायला मिळाले. थोडा फार माझा देखील आत्मविश्वास बळावला.१९७३ ला मी एमसीएम सोडली व पुन्हा एकदा आम्ही दुरावलो गेलो. अधून मधून,नाटकाला, शास्त्रीय गाण्याच्या कार्यक्रमाला एकमेकावर आपटत असू, सोन्या जग मित्र असल्याने  त्याची खबरबात मात्र मिळे. ह्या काळात त्याच्या दोन्ही मुलींचे विवाह झाले, एक अमेरिकेत स्थयिक झाली व दुसरी पुण्यात. सोन्या देखील पुण्यात स्थयिक झाला. मधून मधून अमेरिकेच्या वाऱ्यां असत. 

पुण्यात बस्तान बसवले तसे अधून मधून तो फोन न विसरता करे, “अरण्या कसा आहेस.”इथल्या तिथल्या गप्पा मारून अमेरिकेत काय काय केले ह्याचा वृतांत न विसरता देत असे.

अलीकडे म्हणजे गेले १/२ वर्षात त्याचा फोन मला न येता इतर मित्रांकडून बातमी समजे

त्याचे काहीतरी माझ्या बाबतीत काहीतरी बिनसले, कि कोणी कान भरवले असावेत, त्याचा फोन येणेही थांबले, मी एकदा प्रयत्न केला पण फक्त हुं हू चे हुंकारच ऐकावे लागले.

९जानेवारीला सोन्या गेल्याची बातमी आली.

माझ्या निस्वार्थी मित्रांच्या माळेतील आणखी एक मणी निखळला.

 

बघता बघता..

बघता बघता... बघता बघता जुलैचे वीस दिवस संपले. दिवस छोटे झाले... रात्र मोठी झाली... पण घड्याळ मात्र अजूनही चोवीस तासच दाखवत आहे. गेल्या दोन-त...