Thursday, April 4, 2024

एकांत.कोपरा.

 


एकांत. 

एकांतात. मी पहात होतो आकाश पौर्णिमेस

 चालू होता  चंद्राचा तारकां सोबतचा लपंडावाचा खेळ.

उजवीकडे रमने भरलेला ग्लास.

एकी एक दुरकी दोन तिरकी तीन 

करीत होता व्यायाम उजवा हात. 

पहात चंद्राकडे. चंद्राचे चाळे चालूच होते,

नकळत चौकी चार झाले.  हात आता मात्र दमला,

डोळ्यांना आता चन्द्र फुटलेल्या हाफ फ्राय सारखा दिसू लागला,

चांदण्या गायब . चन्द्र आता एकटा. मी एकटा. सोबतीचा

एकांत हि एकटा.

 पाहून निद्रेने पांघरूण सरकवले डोळ्यांवर.   

 कोपरा.

मूठभर आपले हृदय,

म्हणजे हौसिंग सोसायटी.

कितीतरी वेग वेग वेगळ्या हृदयांना 

जागा देते, कोणास १ रूम किचन, 

कोणास २ बेडरूम,काहींना पूर्ण मजलाच,

जसे प्रेम तसे जागा वाटप.

हृदय कोणाचे पण असो

प्रेमाने भरलेले असतेच असते,

द्वेषाने भरलेले हृदय 

फार क्वचित. 


 हृदयात देखील एक गुपित 

 एक राखीव कोपरा, जो केवळ त्या 

हृदयास माहीत.

कोपरा, एक अबोल प्रेमाचा असतो 

अबोल प्रेम फार खास असत 

म्हणूनच त्याला कोपरा मिळतो 

जेथे हृदयच सवांद साधू शकते.

ह्या कोपऱ्यात रहाणाऱ्याला 

एकांताशी मैत्री बरी वाटते 

ह्या मैत्रीस व्याख्या नसते 



 

Tuesday, March 12, 2024

आठवण



आज एक प्रेम कविता 

चक्क वर्तमान पत्रात मिळाली 


इंग्रजी वर्तमान पत्रात, 

आज आपल्या आई वडीलांवर 

लिहिलेल्या लेखात, लेखिकेने

आपल्या वडिलांनी 

आई गेल्यावर केलेली कविता 

ते रोज कसे प्रार्थने सारखे तिच्या फोटो 

जवळ उभे राहून वाचत असत 

ह्याचा उल्लेख केला आहे.

मला ह्या खऱ्या प्रेमाची प्रार्थना 

खुपच स्पर्श करून गेली 

ही प्रेम प्रार्थना मी मराठीत अनुवादित करून सादर करतोय 


"आज तुझी आठवण मी प्रेमाने काढली

पण त्यात काही नावीन्य नव्हते 

मी काल देखील तुझी  आठवण  काढली

आणि त्याच्या आदल्या दिवशी देखील 

शांत चित्ताने देखील मी तुझा विचार करतो 

तुझे नाव देखील घेतो 


माझ्या पाशी केवळ तुझ्या आठवणीच

आणि तुझे छाया चित्र असलेली ही फोटो फ्रेम 

तुझ्या आठवणी केवळ माझ्यासाठी

मी  त्या कधीच दूर करू शकत नाही,

करणार ही नाही, 

परमेश्वरासाठी तू त्याच्या स्वर्गात आहेस 

माझ्यासाठी मात्र तू सदैव 

माझ्या हृदयातच रहाशील. "


 

Tuesday, March 5, 2024

‘Expressions in wood’4





अंजलीचे मनोगत.

"कला विषयी पुस्तके जमविण्याचा माझा आवडता छंद. 

कुठल्याही पुस्तकाच्या दुकांनात शिरले कि माझी पाउले आर्ट सेक्शनकडे आजही अजाणतेपणे वळतात.

माझा ह्या आवडीच्या विषयावर बऱ्यापैकी संग्रह मी केलाय . थोडासा रिकामा वेळ मिळाला कि मला हीपुस्तके चाळण्याचा छंद आहे. पाहिलेल्या पुस्तकांतील आर्टच्या विचारात मन रमविण्यास मला आवडते व आपल्याला यातील काही करता येईल का ह्याचा मनोमनी पाठ पुरावा कसा करता येईल हा आणखी एक छंद.

२००७ साली मी पुण्यास आमच्या रहात्या सोसायटीच्या कामानिमित्त गेले होते परत येताना शिवनेरीच्या बस प्रवासात बाहेरील पावसाळयाने भरलेली झाडे पहात, मी माझ्या art पुस्तकात रमले. त्यात माझ्याकडे असलेल्या पिछवाई आर्ट च्या पुस्तकांची पाने उलटू लागले, एका पानावर थांबले आणि विजेप्रमाणे विचार चमकला “ही art मला लाकडात करता येईल कां? स्वतः च्या विचारात मी पेंटींग देखील करू लागले व दादर थांब्यावर त्याच विचारात आणखी एक वीज चमकली. Taxi पकडली व न कळत बांद्रा न सांगता नेहरू सेंटरला टॅक्सी वळवली.मी कशासाठी हे करत आहे मला समजायच्या आधीच मी नेहरू सेंटर आर्ट गॅलरीच्या क्युरेटर नीना नाडकर्णीच्या समोर बसले व गॅलरीचे बुकिंग करून घरी पोहचले .

अरूणना घरी शिरल्या शिरल्या हे सांगितलं .थोडा वेळ अरुण माझ्या कडे पहात राहिले “विचार काय?” 

“काही नाही सोपा विचार मी येत्या फेब्रुवारीत लाकडाचा* वापर करून पेंटिंग्स करणार व प्रदर्शन भरवणार. 

अरुण:  दॅट्स ग्रेट, चला तयारीला लागा.” 

मी: आज नव्हे आता पासून, शब्द पूर्ण व्हायच्या आधीच मी माझ्या सहकारी  अनंत सुताराला हाक मारून बातमी दिली व तयार रहाण्यास सांगितले. 

त्या रात्री मी पेंटींगसचा  विचार करत, झोपले? नाही, डोळे मिटून जागीच राहिले.

सकाळी उजाडल्या बरोबर मी माझा घरातील खिडकी जवळील जागा studio साठी प्रस्थापीत केली.  

माझा studio म्हणजे ३’x३’ काचेचे गोल टेबल. व त्या बाजूला असलेला १’ रुंदीचा प्ल्याटफॉर्म, ज्यावर रंगसामान पाणी वगैरे वस्तू ठेवण्याची सोय. आपल्या संस्काराप्रमाणे देवाचे नाव घेऊन श्रीनाथजीचे  स्केच करण्यास सुरुवात केली, दुपारपर्यंत स्केच पूर्ण झाले. ह्या कलाकृतीची साईझ पक्की केली ४’x४’, माझे स्केच देखील तेवढेच. ह्या कलाकृतीत श्रीनाथजी च्या दागिन्यांना व अंग वस्त्राना महत्व देऊन पाठी मागे येणाऱ्या पिछ्वाई वर येणारे डिझाईन पक्के केले.

कागदावर करणे फारच सोपे होते पण ते लाकडात उतरावयाचे कसे ह्याचा विचार देखील डोक्यात घोळवत होते.  पहिला दिवस ह्या सर्व डीटेलिंग मध्ये गेला. जागेवरून उठले तेव्हां घड्याळाचे ७ ठोके झाले, दिवेलागणीची वेळ, लगेच मनात वेळा पत्रक तयार, सकाळी ६ ते संध्याकाळी ७ वाजे पर्यंत, मध्ये २ सुट्या जेवणाची व चहाची, नैसर्गिक बोलावणे वेगळे.

दुसया दिवशी पहाटे ठरविल्या प्रमाणे वेळापत्रक अमलात. अनंत ९:३० ला येईपर्यंत स्केच निट करून घेतले. अनंत घरात शिरला मात्र लगेच त्याला समोर बसवून पूर्ण चित्र समजावले

नंतर चित्रा प्रमाणे लागणारी लाकडाची जाडी कुठले लाकूड चित्रातील कुठल्या भागासाठी वगैरे. आम्ही सागाचे लाकूड मुख्य भागासाठी, पण ते मुंबईत मिळत नाही मग अनंतच्या गावावरून मागवायचे ठरविले, जेव्हढे लाकूड वापरात येणार तेवढी नवीन रोपे लावण्याची व्यवस्था देखील केली. झाला आमचा कारखाना सुरु. एका मागून एक करत आम्ही १० व्या महिन्यात ३५ पेंटींग वेग वेगळ्या मापाची केली. विषय देखील विविध होते. श्रीनाथजीच्या पेंटींगलामहत्वाची जागा देण्याचे ठरविले, ट्री ऑफ लाईफ (७’ x३’)  एक  प्रदर्शनाचा सेंटर पीस असणार होता. ११ व १२ महीना आम्ही प्याकिंग, किमती, इंव्हीटेशनकार्ड, चीफ गेस्ट ठरविण्यात गेला.

चीफ गेस्ट म्हणून अंबानीच्या नवीन घराचे काम करणाऱ्या आर्किटेक्ट्, श्रीमती दलाल यांना विनंती केली व त्यांनी देखील ती मान्य केली.आता प्रदर्शनाला नाव ‘Expressions in wood’असे सरळ सोपे नाव देण्याचे ठरविले. इंनव्हीटेशन कार्ड डिझाईन छापण्यास दिली, एकेक दिवस जसा जवळ येऊ लागला तशी माझीएक्साइटमेंट  वाढू लागली, पहील्यांदिवशी येणाऱ्या पाहुण्यांची यादी, त्याच्या अल्पोपहाराची व्यवस्था,ऑनलाईन जाहिराती अशां अनेक  बारीक सारीक गोष्टींची व्यवस्था करण्यात प्रदर्शनाचा दिवस येऊन ठेपला, ठरल्याप्रमाणे आदल्या सन्ध्याकाळी टेम्पोत ३५ पेंटींगटाकून गॅलरीत पोहोचलो.  

गॅलरी ची मदत करणारी माणसे तयारच होती, मी अरुण व माझी मैत्रीण प्रतिमा आम्ही तिघांनी प्रत्येक पेंटिंगची जागा ठरवली व त्याप्रमाणे सर्व गॅलरी व्यापली.. अरुण काही 
कामासाठी लवकर निघाले,आमचा एक तरुण हितचिंतक गौतम मात्र अखेर पर्यंत थांबला.

ती रात्र थोडी अस्वस्थच गेली उद्या काय व कसे सर्व होईल ह्या विचाराने. एकदाची सकाळ झाली. गॅलरी १० वाजता उघडली पण प्रदर्शन संध्याकाळी प्रमुख पाहुण्यांच्या हस्ते खुले होणार होते.सकाळची कामे आटपून आम्ही गॅलरीत थडकलो, राहिलेल्या गोष्टी तपासून पुन्हा तयारी झाल्याची खात्री करून घेतली. 

दुसरा दिवस हा माझ्या आयुष्यातील कल्पना करू शकणार नाही इतका भाग्याचा ठरला. त्या दिवशी मी सकाळी १० वाजता गॅलरीत पोहोचले, माझा मित्र राजू आसगावकर (फोटोग्राफर) सांगितल्या प्रमाणे पेंटिंग्स शूट करण्यास हजर होता मी शिरताच त्याने आहेस कुठे?अग तुझी वाट पाहत कोण बसलेय बघ, मी : कोण रे?  अग एस एच राझा!  मी


अरे बापरे कुठे आहेत असे म्हणून मान वळवली आणि जग प्रसिद्ध (बिंदू) कलाकृतीचे चित्रकार एस एच राझा समोर अवतरले मला कसे स्वागत करावे कळेना मी खुर्ची कडे इशारा करून बैठिये असे काहीतरी पुट पुटले. त्यांनी नमस्कारचा स्वीकार स्मित हास्यांने करून प्रदर्शन पाहण्यास सुरवात केली, पाहून झाल्यावर ते खुर्चीवर स्थानापन्न झाले.

त्यांनतर १ तास माझ्याशी माझ्या कलाकृतीवर गप्पा मारल्या हा तास माझ्यासाठी अविसमरणीय. केवळ दैवी आशीर्वाद.

माझ्या सोबत एक फोटो घेऊन माझ्या गेस्ट बुक मध्ये एक सुंदरसा विचार लिहून त्यांनी गमन केले. खोटे वाटेल पण मी स्वत:ला चिमटा काढून मी सत्यात आहे हि खात्री केली.


‘Expressions in wood’4 

आज मी १,२,३, आणि ४ थ्या प्रदर्शनाच्या दालनात माझ्या कलाकृतीकडे समाधानाने बघत आहे व पुढील ७ दिवसात येणाऱ्या प्रेक्षकांच्या प्रतिक्रियेची उत्कंठेत वाट पहात आहे".एक वेडा विचार मनात येतोय पुन्हा रझा साहेब येतील का माझी प्रगती बघायला?"


ऐकलंत ना तिचे मनोगत

हे नुसते मनोगत नाही तर त्यापाठी असणारा तिचा निर्धार, ईर्षा, व आपल्या कलेवरील आत्म विश्वास.

एखादे काम हाती घेतले कि ते उत्कृष्ट पणे तडीस नेणे तिचा गुणधर्म.. 

माझया भार्येस माझा प्रेमपूर्वक नमस्कार व शाबासकी, जय हो अंजली.

   


श्री हनुमानजी एक कला कृती








Friday, February 16, 2024

जीवन गौरव


माननीय राज्यपाल,माननीय जमलेले श्रोते गण, आणि सर्व पुरस्कार विजेते.



आज तुमच्या समोर एका नामवंन्त कला तपस्वी श्री.वासुदेव गायतोंडे कला जीवन गौरव उत्त्योच्य पुरस्कार स्वीकारताना मन गहिवरून आलेय.

हा पुरस्कार म्हणजे, माझ्या ५८ वर्षांच्या कारकिर्दीचा सन्मान.  माझ्या केलेल्या कामाचा हा गौरव नसून  दृश्य कला व्यवसातील प्रत्येकावर असलेल्या जबाबदारीचे मोजमाप आहे.  दृश्य कला क्षेत्र, जनते मध्ये स्फूर्ती,नावीन्यता, एक नवीन दृष्टी कोन निर्माण करते त्याची  हि एक सुखद शाब्बासकी . 

हा पुरस्काराचा मानकरी मी एकटा नसून असंख्य ग्राहक, ज्यांनी मला आज तुमच्या समोर एक प्रतिनिधी म्हणून उभे केलय, तसेच व्यवसातील माझ्या सर्व अनुभवी वरीष्ठ ज्यांनी पदो पदी मला योग्य मार्ग व माझ्यावर विश्वास दाखविला त्या सर्वांचा यात मोठा वाटा आहे.
आज ह्या व्यवसायात येणाऱ्या सर्व तरुण मंडळींना छोटासा कानमंत्र. 
इतरा पेक्षा वेगळी स्वतःची स्वप्ने पहा. जाहिरात बनवणे हे तुमचे वेड असू द्या. तुमच्या पुढे येणाऱ्या प्रत्येक समस्या एक नवी चॅलेंज  आहे असे समजा. थोडक्यात तुमच्या जागेपणी, झोपेत, चालताना बोलताना लिहिताना कामास श्वास समजा. ही अत्यंत महत्वाची कला आहे. जेथे तुमची बुद्धी दिलेल्या चौकटीस नेहमीच्या रटाळ विचाराना तोडून उत्तर शोधावयाचे असते व जनतेस योग्य प्रचार करून आपलेसे करावयाचे असते हि जबाबदारी पेलण्याची तयारी असेल तरच या, केवळ ह्या क्षेत्रात दिसणाऱ्या दिखाव्याला फसू नका.
महत्वाची पण उपयोगी टिप म्हणजे कोठेही असाल तेथील आसमंत समरणशक्तीत भरून  ठेवा, उदाहरणार्थ, समजा तुम्ही कोणाच्या घरी पहिल्याने प्रवेश करत असाल तर त्या घरात शिरताना तुमच्या मेंदूचा कॅमेरा चालू ठेवा प्रत्येक दिसणारी गोष्ट टिपत जा, एव्हढी कि तुम्हाला सोफा, खिडकी पडदा जमीन पंखा है सर्वांची चित्रे नंतर आठवली पाहिजेत. ह्याला 'ऑबसेर्व्हशन',म्हणतात जे तुमच्या कामी कधीही केव्हांही उपयोगी येऊ शकते. ह्या सवयीची जर तुम्हा युवकांना प्रॅक्टिस करायची असेल तर तुम्ही रस्त्यावर, मार्करत मध्ये ट्रेन मध्ये  बस मध्ये दिसणाऱ्या असंख्य चेहऱ्यातील  केवळ दोन चेहरे राती झोपण्यासाठी डोळे बंद करण्यापूर्वी डोळ्या समोर आणा.
जाहिरात क्षेत्रात तुम्हाला रोज नवीन गणित सोडवायचे असते ते तुम्ही किती कल्पना शक्ती वापरून सोडवता ह्यावर तुमचे यश असते. हि शक्ती वाढविण्यासाठी वाचन, लेखन, समरणशक्ती फारच उपयोगी पडते.

असो. भाषण लांबवीत नाही. ज्या कुणाला  "हे काय कोणीही करू शकेल" वाटत असेल त्यांनी ह्या क्षेत्राच्या जवळ पास देखील फिरकू नये.

या यशाचा सारांश म्हणजे अपार मेहनत, इतरां पेक्षा नवीन कल्पनेने आलेले गणित(विक्री वाढविण्याचे ) सोडविणे.

सर्व मान्यवरांचे व समोर असलेल्या प्रेक्षकांचे कान भरल्याबद्दल क्षमस्व.


Friday, February 2, 2024

एक वेडी कल्पना.


एक वेडी कल्पना.  


दीदी ची स्वतःशी गाण्याची अंताक्षरी 


आज रियाझ वेगळया प्रकारे करावा 

असे दीदी ला वाटले

आणि तिने सुरुवात केली

बैठे बैठे क्या करे 

करना है कुछ काम

शुरु करे अंताक्षरी 

लेकर प्रभू का नाम 



दीदी  

द से शुरु ...

...दम भरके मुह फेरे ओह चंदा 

मै उनसे प्यार कर लुंगी

बाते हजार कर लुंगी

ग....

गुम है किसी के प्यार मे

दिल सुबहा  और शाम

पर तुम्हे लीख नही पाऊ मै उस्का नाम 

म...

मन डोले, मेरा तन डोले

मेरे दिल का गया क़रार रे

ये कौन बजाए बाँसुरिया?

या...

याद किया दिल ने 

कहां हो तुम

झुमती बाहार हो कहां हो तुम

प्यार से पुकार लो जहां हो तुम

प्यार से पुकार लो जहां हो तुम

म...

मोहें भूल गाये सावरिया 

मोहे भूल गए साँवरिया, भूल गए साँवरिया 

आवन कह गये, अजहुं न आये 

ली नी न मोरी खबरिया

मोहे भूल गए...

ए...

ऐ  मेरे दिल कही और चल 

गम की दुनिया से दिल भर गया 

ढुंढ ले अब  कोई घर नया

या...  

अंताक्षरीला सकाळी सुरुवात झाली 

ती दीदी ने दुपारच्या भीमपलासी रागा ने

सांगता केली 

आ निले गगन के तले ...

कल्पना करा दीदीने  

अंताक्षरी चालू ठेवली असती तर ...



Thursday, January 25, 2024

झाले बहु होतील बहु ...

 

झाले बहू... ही ब्लॉगमाला माझ्या १५ वया पासून २१ वया पर्यंत लागलेल्या व्यसनांतील मोजके बॉलीवूड हिरो, हेरॉईनस, म्युझिक डायरेक्टर, प्ले बॅक सिंगर्स, डायरेक्टर्स, ज्यांनी मला त्यांच्या विविध कलागुणाने आकर्षित केले व आनंद दिला त्यांना समर्पित,

ऐ मेरे वतन के लोगो
कुछ याद उन्हे भी करलो 


झाले बहु होतील बहु ... या पलीकडे माझ्या कडे शब्द नाहीत.




Monday, January 15, 2024

माकड चेष्टा

 माकड चेष्टा


दोन बोके. नाव त्यांची सोम्या गोम्या 

एक न्यायाधीश माकड.  नाव त्याचे चेष्टा

झाले बोक्यांचे भांडण कारण काय तर वाघाचा खरा नातेवाईक कोण?

न्यायासाठी गेले माकड " चेष्टा" कडे माकडांनी ४ दिवसाचा वेळ मागितला 

४ दिवसांनी माकडाने आणखी ४ दिवस मागितले नावा प्रमाणे चेष्टा करत  त्याने १ वर्ष ६ महिने काढले 

शेवटीं वनराजाने त्यास दिली तंबी  व न्यायाचा दिवस ठरविला.ते  समजल्यावर लबाड सोम्यानें गोम्याच्या नकळत  माकडास घरी बोलावले पंच पक्वाने जेऊ घातली वर  दक्षिणा म्हणून दिल्लीची सहल घडवली माकड खुश  ढेकर देत घरी गेला.ह्या दीड वर्षात माकडाने दोन्ही बोक्यांना ८ पिढयांच्या वंशावळीचापुरावा देण्यास सांगितला.

निकालाचा दिवस उजाडला आतुरतेने दोघे बोके माकडासमोर हजर झाले,माकडाने दोघांनी दिलेल्या वंशावळीचे वाचन सुरु केले. गोम्याची माहिती वाचताना काही माहिती न दिल्याचे सांगितले यावर गोम्याची येणारी प्रतिक्रिये कडे दुर्लक्ष करून 

सोम्याच्या बाजूनें  निर्णय देऊन टाकला व जाहीर केले, सोम्याच वाघाचा वंशज आहे. व त्यालाच वाघाचे पट्टे मिळाले आहेत.

बिचारा गोम्या हिरमुसला होऊन परतला येताना काळोखात त्याच्या हातात सोम्यानें गर्वाने चेष्टा करीत  एक मशाल देत म्हणाला आता ह्याच्या उजेडाची सवय करून घे हि जर विझली तर तुझे अस्तित्वच नाहीसे होईल.

गोम्याने मशालीच्या उजेडात प्रस्थान केले वाटेत वनराजाला कडून. न्याय मिळवायचाच ह्यचा निश्चय केला .गोम्या गेलेला पाहून सोम्याने न्यायमूर्ती माकडास टाळी दिली दोघे हसत हसत आप आपल्या वाटेस लागले.

बिचारा गोम्या आता वनराजाच्या बोलवण्याची वाट पहातोय. सोम्याने मात्र आपल्या खुर्ची मागे एक वाघाचे मोठे तैल चित्र लावले.

ह्यालाच माकड चेष्टा म्हणतात.


 

बघता बघता..

बघता बघता... बघता बघता जुलैचे वीस दिवस संपले. दिवस छोटे झाले... रात्र मोठी झाली... पण घड्याळ मात्र अजूनही चोवीस तासच दाखवत आहे. गेल्या दोन-त...